Achtergrondinformatie 2

Om een antwoord te kunnen geven op de subvraag "hoe de verdeling is van allochtonen-autochtonen in de verschillende wijken", willen we allereerst meer weten over de ontwikkeling van Hoofddorp/Haarlemmermeer.
In de informatie die wij van de gemeente hebben ontvangen, stond het volgende wat ons kan helpen om een antwoord te geven op deze vraag.
Het gaat voornamelijk over de ontwikkeling op gebied van ruimtelijke als sociale verandering in de Haarlemmermeer en daarbij de gevolgen.

Ruimtelijke ontwikkeling en sociale verandering in Haarlemmermeer van tijd tot tijd.

Voor de oorlog:
Ruimtelijke ontwikkeling
- In de begintijd van Haarlemmermeer vormden zich aan de ringdijk diverse leefgemeenschappen. Een aantal leefgemeenschappen heeft zich ontwikkeld tot dorpen en kernen met enkele basisvoorzieningen. Alleen de dorpen Hoofddorp en Nieuw Vennep zijn in de begintijd van de plder planmatig gesticht. Met hun centrale liggeing kregen ze een verzorgingsfunctie voor de polder.

Sociale verandering
- De verschillende herkomst van de eerste bewoners, gevoegd bij de slechte leefomstandigheden, maakten dat de leefgemeenschappen aanvakelijk niet zeer hecht waren.

Jaren vijftig:
Ruimtelijke ontwikkeling
- Na een korte fase van wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog volgenden vanaf de jaren vijftig nieuwbouwprojecten van kleine omvang in Haarlemmermeer. Het rijksbeleid was gericht op het zeveel mogelijk vrij houden van de agrarische gebieden rond de steden, waaronder Haarlemmermeer.
- Deze neiuwbouwprojecten vonden vooral plaatgs in de grotere kernen Hoofddorp, Nieuw Vennep, Badhoevedorp en Zwanenburg, maar ook enkele kleine kernen hebben zo enige groei doorgemaakt.
- De onderbouwing van projechtmatige woningbouw in Haarlemmermeer was meestal een combinatie van het versterken van het draagvlak voor lokale voorzieningen, het voorzien in de plaatselijke woningbehoefte en die van een groeiende groep elders wonende Schipholwerkers.

Sociale verandering
- De soms relatief sterke groei van dorpen leidde tot enige instroom van personen zonder binding met Haarlemmermeer. Een grote instroom vanuit de steden bleef vooralsnog uit. De woningproductie was daarvoor te gericng en bovendien was Haarlemmermeer voor stedelingen niet aantrekkelijk genoeg.
- In sociaal en vooral cultureel opzicht onderscheidde de plattelandsbevolking zich nog duidelijk van de bevolking in de steden.

Jaren zestig
Ruimtelijke ontiwkkeling
- In 1964 verscheen het eerste structuurplan voor Haarlemmermeer. Sindsdien vindt groei steeds meer planmatig plaats.
- In de grote steden werd steeds vaker onvergestapt op grootschalige projecten (wijkgewijze bouw), voornamelijk hoogbouw van het type gelerijfltast. Haarlemmermeer werd gevrijwaard vand eze grootschalige industriële woningbouw.
- Vanuit de steden kwam meer vraag naar laagbouwwoningen met tuinen in een rustige groene omgeving op gang, buiten wonen maar wel nabij de centrale stad.
- Voor haarlemmermeer betekende dti dat de argumenten voor woningbouw om te kunnen voorzien in de plaatselijke woningbehoefte steeds meer overvleugeld werd door de woningbehoefte vanuit de omliggende steden. Dit werd in de goedkopere woningmarktsegmenten gekanaliseerd via sociale en economische bindingseisen.

Sociale verandering
- De nieuwe inwoners van de gemeente waren voornamelijk afkomstig uit de omliggende grote steden. Het traditionele verscil tussen de stedelijke en de plattelandscultuur werd in deze periode snel kleiner. Er bleef wel een verschil bestaan; de nieuwe Haarlemmermeerse ‘stedelingen’ vestigden zich in de niuewe woongebieden. Zij bleven aanvankelijk gericht o de steden waar zij vndaag kwamen. Geboren en getogen Haarlemmermeerders woonden in hechte gemeenschappen in de oudere wijken en kernen.

Jaren zeventig
Ruimtelijke ontwikkeling
- Eind jaren zestig nam het woningtekort in Haarlemmermeer sterk toe als gevolg van demografische aspecten (de babyboomgeneratie vloog uit) en een snel groeiende werkgelegenheid op het Schipholcomplex. Ook zou de woningbehoefte vanuit de steden sterk toenemen als gevolg van de welvaartsontwikkeling.
- Het Rijk had in de Tweede Nota over de Ruimtelijke Ordening het overloopbeleid ontwikkeld met het doel de woningbehoeft vanuit de steden op te vangen in groeikernen aan de buitenkant van de Randstad en in Flevoland. Dit om het open landschap zoveel mogelijk te sparen en tegelijkertijd te voldoen aan de massale vraag naar laagbouw.
Vanaf deze periode werden wijken steeds meer ontworpen voor de toenemende minddengroepn. Er kwam eenomslag naar uimte eengezinswoningen in een rij, die gebouwd zouden worden in overzichtelijke kleine buurten in vrij lage dichtheden. Het aantal flats tussen de 10 en 20%.
- Ook Haarlemmermeer kreeg te maken met de nieuwe inzichten. Na moeizame onderhandelingen met provincie en rijk (want in strijd met het nationale ruimtelijk beleid) kon Haarlemmermeer de eerste meer grootschalige woonwijken ontwikkelen. In de periode 1972 – 1979 werden in Hoofddorp de Graan voor Visch en Pax gebouwd en in Nieuw Vennep Linnquenda.

Sociale verandering
- Demografisch betekende de bouw van de grootschaligere woonwijken een instroom van overwegend jongere gezinnen met kinderen vanuit de omliggende steden. Het verlangen naar een eengezinswoning met een tuin was groter dan een wens dichter bij werk te wonen. Het verval van woonwijken in de steden zoals die zich in de loop van de jaren zeventig aftekende, vergrootte deze suburbanisatiedruk.
- Buiten deze nieuwe wijken blijft de Haarlemmermeerse bevolking geworteld in het verleden en verbonden met de ontstaansgeschiedenis van de polder. De bevolking is in deze periode in te delen in ‘de gewortelden in de polder’ en ‘de nieuwkomers’ uit de steden. Het verschil in cultuur en leewijze en gedrag tussen deze groepen wordt echter steeds kleiner.

Jaren tachtig
Ruimtelijke ontwikkeling
- Nog steeds behoorde de Haarlemmermeer niet tot de groeikernen of tot een stadsgewest. Haarlemmermeer zou als een agrarische gemeente een groene buffer vormen tussen de omliggende stedelijke gebieden.
- De toenemende woningbehoefte in de noordvleugel van de Randstad leidde er uiteindelijk toe dat het ruimtelijke beleid werd aangepast.
- De wijk Bornholm die begin jaren tachtig werd gebouwd, had alle kenmerken van een groeikernwijk. Uiteindelijk kreeg Haarlemmermeer een groeikernstatus en de opdracht om ruim 10.000 woningen te bouwen op de locaties Overbos en Toolenburg.

Sociale verandering
- De demografische ontwikkeling uit de jaren zestig en zeventig zette zich voort in de jaren tachtig, maar nu met een officiele groeikernstatus. Van de nieuwbouw was 40% bestemd voor woningzoekende uit Zuid-Kennemerland.

Jaren negentig
Ruimtelijke ontwikkeling
- In de loop van de jaren negentig werd het groeikernbeleid losgelaten. Er kwam meer aandacht voor de grote stedenproblematiek en het versterken van de steden. De regio rondom Amsterdam (het ROA-gebied) vormt een woningmarkt waarbinnen en principe sprake is van vrije vestiging.
- Haarlemmermeer kreeg een VINEX-taakstelling. Ook de VINEX-wijken werden gedomineerd door de wijkgedachte. Er zijn wel verschillen met de wijken die in de groeikerntijd werden gebouwd. VINEX-locaties bevatten over het algemeen meer middeldure en dure koopwoningen, bedoeld om de doorstroming in bestaand stedelijk gebied te stimuleren.
- Er kwam meer variatie in de architectuur en stedenbouwkundi ontwerp als reactie op de kritiek op de saaie eenvormigheid die veel groeikernwijken kenmerken.

Sociale verandering
- De vrouwenemancipatie die zich in de jaren zestig en zeventig in een rap tempo voltrok, had pas later effect op de deelname van vrouwen aan het arbeidsporces. In de jaren negentig werd het effect duidelijk zichtbaar. De nieuwe inwoners waren nog steeds gezinnen met jonge kinderen, maar in toenamende mate met twee verdienende ouders en dus welvarender dan de gezinnen die in de jaren zestig tot en met tachtig de gemeente instroomden.
- De vrije vestiging binnen het ROA-gebied heeft geleid tot extra druk op de sociale huursector en een instroom van andere huishoudentypes in Haarlemmermeer. In de loop van de jaren negentig zien we een toename van de instroom van allochtone ouders in zowel de sociale huursector als de dure koopsector.

In Hoofddorp heb je deze verschillende wijken:
- Centrumgebied
o Hoofddorp zuidwest
o Hoofddorp oost

- Eerste grootschalige wijken
o Graan voor Visch
o Hoofddorp Pax
o Nieuw Bennep Linquenda

- Groeikernen
o Hoofddorp Bornholm
o Hoofddorp Overbos
o Hoofddorp Toolenburg

- Vinexwijken
o Hoofddorp Floriande

Beleving van de gebouwen en woningen
Bewoners van alle wijktypen vinden de bebouwing in hun woonbuurt eerder fleurig dan grauw, eerder mooi dan lelijk, maar eerder saai dan boeiend. Het wijktype luxe bouw is door bewoners vooral als fleurig en mooi aangeduid. Voor de VINEX-wijken geldt dit in iets mindere mate. Over de bebouwing van de erste grootschalige wijken en groeikernen zijn bewoners relatief minder te spreken. Het oordeel is hier iets vaker lelijk dan mooi. En daar kunnen wij wel iets in vinden. Wij hebben een wijkwandeling gemaakt door de wijk Graan voor Visch. Voornamelijk staan er grote flats, met een saaie steen. Wel liggen de flats (en huizen) niet direct op elkaar waardoor er wel ruimte ontstaat. Verder is het een beetje grauw en saai.
Zie verslag en foto’s wijkwandeling hieronder:

Beleving van de woonomgeving
Bewoners van historische kernen en luxe bouw zijn het meest extreem in hun typering; ruim, dorps en natuurlijk. Echter, hoe nieuwer het wijktype hoe minder ruim, dorps en natuurlijk het wordt gezien. Voor groeikernen en VINEX-wijken geldt dit nog meer. Ze neigen duidelijk meer naar beton. Bewoners van grootschalige wijken beleven hun woonomgeving op een manier die het mdden houdt tussen stads en dorps, met overgens een kleine neiging naar dorps. Toolenburg is de enige wijk die door de bewoners als stads wordt aangeduid. De voorzieningen vinden de inwoners van de meeste wijktypen van goede kwaliteit, met uitzondering van enkele historische kernen. Of er voldoende of onvoldoende voorzieningen zijn, ervaren de inwoners in de diverse wijktypen zeer verschillend. Uit onze enquete is naar voren gekomen dat de meeste voorzieningen niet geheel goed zijn. Wel de speelvoorzieningen zijn goed georganiseerd. De wijk ligt wel vlak aan het centrum van Hoofddorp.

Beleving van de mensen in de wijk.
Naarmate een wijktype ruimtelijk moderner is – aan de hand van bouwjaar van de wijk of kern -, wordt ook de sociale omgeving door de inwoners als moderner getypeerd. Betrokkenheid varieert sterk per wijktype. Grofweg geldt dat hoe verder terug in de tijd het wijktype is gebouwd, hoe meer betrokkenehid inwoners ervaren.
Alle wijktypen van de gemeente tenderen naar homogeen, dat wil zeggen dat er sprake is van groepen met overeenkomstige normen en waarden of culturele achtergronden. Toch zijn er wel een paar wijken en wijktypen waarbinnen inwoners meer neigen naar een multiculturele typeringen. Dat zijn de eerste grootschalige wijken zoals Graan voor Visch.